از رأى معصوم عليه السّلام ندارد . مثلا اگر مقدار نقل سبب ، از سوى ناقل ، پانصد نفر باشد ، درحالىكه منقول اليه ، قول هشتصد نفر را لازم بداند ، آن مقدار نقل ، مفيد نخواهد بود و اين سبب نمىتواند كاشف از رأى معصوم باشد . ما لم يضمّ . . . عبارت مزبور اشاره به اين مطلب دارد كه مفيد نبودن آن مقدار از سبب نقل شده ، مشروط به دو شرط زير است : 1 - ساير اقوال و اماراتى كه تحصيل شده ، به آن مقدار سبب ، اضافه نشود . امّا اگر منقول اليه ، ساير اقوال و اماراتى را كه خودش تحصيل كرده ، به آن مقدار از سببى كه براى او نقل شده ، اضافه كند ، مفيد فايده است . مثلا وقتى قول پانصد نفر براى او نقل شد ، و خودش نيز قول سيصد نفر ديگر را به دست آورد ، نصاب لازم فراهم شده و لذا مجموع آن دو مقدار ، سبب تامّ و كامل براى كشف رأى معصوم عليه السّلام مىشود . و يا وقتى منقول اليه ، اماره‌اى ( مانند : روايت مرسله و يا شهرتى ) پيدا مىكند ، از ضميمه كردن اين اماره به آن مقدار سبب نقل شده ، مىتواند قول معصوم عليه السّلام را كشف نمايد . 2 - ساير اقوال و اماراتى كه نقل شده ، به آن مقدار از سبب ، ضميمه نشود . امّا اگر منقول اليه ، ساير اقوال يا اماراتى را كه براى او نقل شده ، به مقدار منقول قبلى ضميمه كند ، مىتواند قول معصوم عليه السّلام را كشف نمايد . فتلخّص بما ذكرنا أنّ الإجماع المنقول بخبر الواحد ، من جهة حكايته رأى الإمام « عليه السلام » بالتضمّن أو الالتزام ، كخبر الواحد فى الاعتبار - إذا كان من نقل إليه ممّن يرى الملازمة بين رأيه « عليه السلام » و ما نقله من الأقوال بنحو « 1 » الجملة و الإجمال - و

--> ( 1 ) . متعلّق به « ما نقله » .